Giới Thiệu Về Vấn Đề

Ngày 31-7, Phó Chánh án TAND Tối cao Trần Văn Độ đã trao đổi với Pháp Luật TP.HCM về việc các luật sư vung tay trong phòng xử án. Ông nhấn mạnh rằng, trong quá trình xét xử, mọi người cần tôn trọng Hội Đồng Xét Xử (HĐXX) và duy trì trật tự. Nếu luật sư vung tay hoặc chỉ trỏ trong khi bào chữa, chủ tọa phiên tòa có thể cho rằng đó là hành động thiếu tôn trọng đối với HĐXX và có quyền nhắc nhở hoặc áp dụng các biện pháp cần thiết để ngừng hành động này. Tuy nhiên, việc xác định mức độ hành vi này vẫn chưa có quy định cụ thể, và thường do chủ tọa quyết định.

Luật Sư Tranh Luận: Được Vung Tay Không?

Trong một phiên tòa phúc thẩm vụ Đoàn Văn Vươn, luật sư Đoàn Hữu Bền giải thích rằng hành động vung tay của mình chỉ nhằm mô tả sự khác biệt giữa hai nhóm cán bộ trong vụ cưỡng chế. Ông Bền khẳng định rằng việc này không có ý thiếu tôn trọng HĐXX, mà chỉ là cách để mô tả chiếc khiên chống đạn. Tuy nhiên, sau khi chủ tọa nhắc nhở, ông Bền đã chấp hành và bỏ tay xuống. Mặc dù vậy, ông vẫn cho rằng lời nhận xét của chủ tọa “chém gió” là không phù hợp và cần rút kinh nghiệm.

Phân Tích Quan Điểm Của Chuyên Gia

Theo TS Nguyễn Duy Hưng (Trưởng khoa Luật ĐH Thủ Dầu Một) và luật sư Nguyễn Minh Tâm (Đoàn Luật sư TP.HCM), các bộ luật hiện nay không cấm luật sư vung tay khi tranh luận tại phiên tòa. Hành động này là một phần trong ngôn ngữ cơ thể, giúp luật sư làm rõ lập luận của mình. Các chuyên gia cho rằng chỉ khi các động tác này thái quá hoặc có mục đích xúc xiểm, ám chỉ ai đó trong phòng xử thì mới cần lưu ý. Việc sử dụng ngôn ngữ cơ thể có thể làm tăng hiệu quả thuyết phục của luật sư.

Luật sư Trương Trọng Nghĩa (Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam) cho rằng động tác vung tay trong phiên tòa là phong cách bào chữa của từng luật sư. Nếu những động tác này không gây hiểu lầm hoặc xúc phạm ai, chủ tọa không cần phải nhắc nhở. Tuy nhiên, nếu có hành động vi phạm nghiêm trọng, chủ tọa cần chứng minh rõ ràng hành vi vi phạm.

Vấn Đề Văn Hóa Pháp Đình

Hiện tại, các bộ luật và quy tắc đạo đức nghề nghiệp không cấm hành vi vung tay của luật sư trong phòng xử án. Tuy nhiên, vấn đề văn hóa pháp đình vẫn chưa được luật hóa đầy đủ, khiến mỗi người có thể có cách đánh giá chủ quan về hành vi này. Một số ý kiến cho rằng nếu không có tác động tiêu cực đến phiên tòa, không nên cấm luật sư thể hiện sự nhiệt tình và biểu cảm qua ngôn ngữ cơ thể.

Quan Điểm Của Các Luật Sư 

• Luật sư Trần Hải Đức (Đoàn Luật sư TP.HCM): Việc vung tay không làm ảnh hưởng đến ai trong phòng xử án thì không cần thiết phải cấm. Thực tế, đây chỉ là một cách để làm rõ lập luận và không cần phải hạn chế quá mức.

• Luật sư Hoàng Kim Vinh (Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Bình Phước): Vung tay là một phần của ngôn ngữ cơ thể và không gây hại gì nếu không xúc phạm ai, không làm gián đoạn trật tự của phiên tòa.

• Luật sư Nguyễn Đức Chánh: Các luật sư cần được phép tự do thể hiện trong lúc tranh luận. Việc “đóng khung” và không cho phép hùng biện bằng ngôn ngữ cơ thể sẽ làm hạn chế khả năng bào chữa và không có hiệu quả trong phiên tòa.

• Luật sư Trần Công Ly Tao (Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP.HCM): Chủ tọa có quyền hạn chế hành vi thái quá nhưng không nên lạm dụng quyền điều khiển phiên tòa để hạn chế tác nghiệp của luật sư. Mỗi luật sư có cách thể hiện khác nhau, và cần được tôn trọng trong khuôn khổ pháp luật chi phí thuê luật sư

Việc luật sư vung tay trong khi tranh luận tại phiên tòa hiện nay không bị cấm theo quy định của pháp luật, miễn là hành động đó không gây gián đoạn trật tự và không xúc phạm ai trong phòng xử án. Tuy nhiên, mỗi phiên tòa có thể có những yêu cầu khác nhau về cách hành xử, và chủ tọa có quyền điều khiển phiên tòa để đảm bảo tính nghiêm trang, không làm ảnh hưởng đến sự công bằng của quá trình xét xử. Do đó, các luật sư cần chú ý thể hiện hành động một cách phù hợp và tôn trọng quy định của pháp luật.