Tin tức

Dự án Luật Chuyển đổi số: “Khai báo một lần, liên thông mặc định” thành nguyên tắc bắt buộc

DỰ ÁN LUẬT CHUYỂN ĐỔI SỐ: “KHAI BÁO MỘT LẦN, LIÊN THÔNG MẶC ĐỊNH” THÀNH NGUYÊN TẮC BẮT BUỘC

Chiều 1/12, tại phiên giải trình trước Quốc hội về dự án Luật Chuyển đổi số, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: luật này là đạo luật hoàn toàn mới, chưa có tiền lệ quốc tế, được thiết kế theo tinh thần luật khung, ngắn gọn để tạo dư địa linh hoạt và điều phối thống nhất toàn quốc.

Tránh “cát cứ số”, chấm dứt tình trạng mỗi nơi một hệ thống

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng chỉ rõ hiện nay các quy định về chuyển đổi số còn rải rác trong nhiều văn bản luật, thiếu khung công nghệ chung, thiếu nguyên tắc tối thiểu và đặc biệt thiếu cấu trúc quản trị quốc gia thống nhất. Hậu quả là tình trạng “cát cứ số”, manh mún, lãng phí và dữ liệu không thể chia sẻ giữa các bộ, ngành, địa phương.

Dự thảo Luật tập trung 5 nhóm nội dung chính:

  • Xây dựng khuôn khổ pháp lý cho quốc gia số;
  • Cơ chế phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số;
  • Xác lập cấu trúc quản trị thống nhất toàn quốc;
  • Luật hóa nguồn lực tài chính và nhân lực số;
  • Hệ thống đánh giá định kỳ các chỉ số chuyển đổi số.

Lần đầu tiên, các khái niệm cốt lõi như chuyển đổi số, dữ liệu số, nền tảng số, hạ tầng số, môi trường số được định nghĩa tập trung, kèm theo khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và khung quản trị dữ liệu.

“Khai báo một lần là mặc định, liên thông – chia sẻ dữ liệu cũng phải là mặc định”

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định: khi cơ quan nhà nước đã có thông tin của người dân trong cơ sở dữ liệu quốc gia thì tuyệt đối không được yêu cầu người dân khai báo lại. Nguyên tắc “kết nối mặc định – chia sẻ dữ liệu mặc định” trên các nền tảng số dùng chung chính là điểm khác biệt lớn nhất giữa chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin truyền thống.

305 202502181741291
Bộ Trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng (Ảnh: Quốc Hội)

Luật cũng lần đầu bổ sung giai đoạn “phát triển thử nghiệm” với ngân sách riêng, chấp nhận rủi ro có kiểm soát đối với các dự án chưa có tiền lệ trước khi đầu tư chính thức. Đồng thời, luật ưu tiên thu hẹp khoảng cách số bằng cách nâng cao yêu cầu chất lượng dịch vụ viễn thông tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Đề nghị bổ sung trách nhiệm bồi thường và bảo vệ quyền công dân số

Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (TP HCM) đánh giá cao quy định cấm cơ quan nhà nước yêu cầu người dân nộp lại giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia, nhưng cho rằng luật chưa quy định rõ trách nhiệm pháp lý khi dữ liệu bị lỗi hoặc hệ thống không liên thông gây chậm trễ cho người dân. Ông đề nghị bổ sung cơ chế giải trình, bồi thường thiệt hại và nghĩa vụ công khai nguyên nhân kỹ thuật.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP HCM) nhấn mạnh chuyển đổi số không còn là cải cách kỹ thuật mà là cuộc “làm lại” cách Nhà nước vận hành, doanh nghiệp tạo giá trị và người dân tiếp cận dịch vụ. Ông đề xuất:

  • Làm rõ ranh giới với Luật Dữ liệu và Luật Trí tuệ nhân tạo;
  • Quy định đầy đủ hạ tầng số công cộng quốc gia theo mô hình “một chuẩn – một nền tảng – nhiều dịch vụ”;
  • Tạo cơ chế để doanh nghiệp Việt, đặc biệt startup, tiếp cận và chia sẻ dữ liệu;
  • Xây dựng “bộ công cụ số tối thiểu” cho công dân gồm căn cước điện tử, chữ ký số, tài khoản thanh toán số và tài khoản dịch vụ công duy nhất;
  • Coi dữ liệu là yếu tố sản xuất mới, buộc chia sẻ dữ liệu phi cá nhân (đã ẩn danh) để chống độc quyền dữ liệu;
  • Bổ sung yêu cầu đánh giá rủi ro thuật toán và công khai tiêu chí vận hành ở mức hợp lý để bảo vệ quyền riêng tư người dân.

Quốc hội dự kiến thông qua Luật Chuyển đổi số vào ngày 11/12/2025. Đây sẽ là khung pháp lý quan trọng nhất định hình quốc gia số Việt Nam trong thập kỷ tới.

 

CÔNG TY LUẬT HỢP DANH NIỀM TIN VIỆT

Dịch vụ luật sư & tư vấn

Hỏi đáp & nghe hỗ trợ tư vấn từ các chuyên gia ngành luật!